Korrupciya tariyxÍ hám oǵan qarsÍ gúresiw usÍllarÍ
Korrupciya bul - jámiyetti túrli jollar menen qısqıǵa alatuǵın qáweterli illet. Bul illet insan huqıqları buzılıwına alıp keledi, bazarlar iskerligine tosqınlıq etedi, turmıs sapasın tómenletedi hám insanlardıń tınıshlıǵına qáwip salatuǵın jınayatshılıq, terrorizm hám basqa hádiyselerdiń rawajlanıwına imkaniyat jaratıp beredi.
Aytıp ótiw orınlı, bul zıyanlı illet úlken hám kishi, bay hám jarlı bolıwına qaramastan, barlıq mámleketlerde ushıraydı. Bul zıyanlı illetti saplastırıw boyınsha jáhán jámiyetshiligi tárepinen bir qatar nátiyjeli jumıslar ámelge asırılıp atır.
Korrupciyanıń tariyxıy ózekleri júdá áyyemgi dáwirlerde qáwimlerde belgili bir mártebe ıyelew ushın qáwim sárdarlarına sıylıqlar beriw ádetinen kelip shıqqan dep shama etiledi. Sol dáwirlerde bul ápiwayı jaǵday retinde qabıl etilgen. Biraq dáwirler ótiwi menen korrupciyanıń mámleket rawajlanıwına úlken tosıq ekenligi kórsetildi. Korrupciyaǵa qarsı gúresken birinshi mámleket retinde áyyemgi Shumer mámleketi tán alınadı. Dúnya mámleketlerinde korrupciyaǵa qarsı gúrestiń tómendegi usılları bar:
Ishki qadaǵalaw - bul usıl basqarıw apparatınıń ózinde qadaǵalawdı kúsheytiwshi strukturalar (hár túrlı ishki inspekciyalar hám basqa qadaǵalaw shólkemlerin dúziw arqalı) jaratıwdı talap etedi. Bul dúzilistiń tiykarǵı wazıypası xızmetkerlerdiń ishki etiket qaǵıydalarına ámel etiwin baqlaw bolıp tabıladı.
Sırtqı qadaǵalaw-bul usılda anıq strukturalar arqalı korrupciyaǵa qarsı nátiyjeli gúres alıp barıladı. Yaǵnıy, sud hákimiyattıń maksimal dárejede ǵárezsizligine erisiw, ǵalaba xabar qurallarına kóbirek erkinlik beriw hám t.b.
Saylaw sisteması arqalı gúres-demokratiyalıq mámleketlerde saylanǵan wákillerdi korrupciya ushın jazalawdıń tiykarǵı usıllarınan biri-keyingi saylawlarda oǵan dawıs bermew esaplanadı. Korrupciyaǵa saylawlar arqalı tásir ótkeriw eń nátiyjeli usıl esaplanadı.
Abat Allaniyazov
Rayonlıq yuridikalıq xızmet kórsetiw orayınıń baslıǵı
